୧୯୩୨ ସାଲ। ଲବଣ ସତ୍ୟାଗ୍ରହୀ ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଜେଲବରଣ କରିଚନ୍ତି। ଗୋଟାଏ ବଡ଼ରକମର ସଂଘର୍ଷ ଆଗରେ ବିଫଳ ହେଇ ଗୋରାଶାସକ ଯୋଜନାକରି ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ ଉତ୍ତ୍ୟକ୍ତ କରୁଚି।..

ଦକ୍ଷିଣର ରେଳଗାଡ଼ିରୁ ଜିନିଷପତ୍ର ଓ ପିଲାପିଲି ଓହ୍ଲାଇ ନେଇ ସେତେବେଳର ରାଜଧାନୀକୁ ନୂଆ ବଦଳି ହୋଇଥିବା କର୍ମଚାରୀ ସଦାଶିବ ଯେତେବେଳେ ଷ୍ଟେସନ ଫାଟକ ଟପି ପଦାକୁ ଆସିଲା,..

-ଏ କ’ଣ କହିଲ?-ମଣିଷ କାନରେ ଶୁଣେ! -ଆଉ କ’ଣ ଆଖି ଆଉ ନାକରେ ଶୁଣିବ? -ହଁ, ମଣିଷ ଖାଲି କାନରେ ଶୁଣେ ନାହିଁ।

ଗାଡ଼ି ଚାଲିଛି...ଚାଲିଛି... ଗାଡ଼ିର ମୁଣ୍ଡ ନାହିଁ କି ଗଣ୍ଡି ନାହିଁ, ହୁଣ୍ଡାଙ୍କ ପରି ଗର୍ଜନ କରି ମାଡ଼ିଚାଲିଛି, କିନ୍ତୁ ମନେହେଉଛି ସତେକି ଗୋଟାଏ ମଣିଷ। ମୋ’ ଟିକି..

ଆଦ୍ରବାସେ ଭାଦ୍ରମାସେ କେ ତୁମ୍ଭେ ସୁନ୍ଦରୀ ଅବସ୍ଥିତ ଦଶଦିଗ ରୂପେ ଆଲୋକିତ କରି।

ପ୍ରସ୍ରବଣ-ଶଇଳେ କଲେ ବସତି ସୌମିତ୍ରି ସଙ୍ଗେ ପ୍ରଭୁ ରାଘବପତି; ବହଇ ଗୋଦାବରୀ ସେ ଗିରିପାଦେ ଶିଳା ବନ୍ଧୁର ଶେଯେ ଝର୍ଝରନାଦେ ।୧।

ଅନୁସରି ତ, ପ୍ରଭୋ, କାଳଯାକ ଗଲା ସରି ତ। କର ବିତରଣ କଲେ କେତେ ଉଣା ହୁଅନ୍ତା କରୁଣା-ସରିତ? ।୦।

ଯାହାକୁ ରଖିବେ ଅନନ୍ତ। କି କରିପାରେ ବଳବନ୍ତ॥ କାଳର ବଶ ଏ ଜଗତ। ପ୍ରାଣୀଏ କାଳର ଆୟତ୍ତ॥

ଧୀରେ ଧୀରେ ଚକୋଲେଟ ରଙ୍ଗର ମଟରଟି ବଙ୍ଗଳା ଫାଟକ ପାର ହୋଇଗଲା। ସୁରଭି ଦୂଆରମୁହଁରୁ ଫେରିଆସିଲା। ସୋଫା ଉପରେ ଅନ୍ୟମନସ୍କ ଭାବରେ ବସିପଡ଼ିଲା ସେ। ଆଗରେ ଟଙ୍ଗା..

ଶୈଶବ-ସୀମାନ୍ତେ ଯେବେ କରି ଧୂଳିଘର କ୍ରୀଡ଼ାରେ ଆସକ୍ତ ଥିଲି ସାଥି-ସଙ୍ଗତର,

ଉଠ ଗୋ ଦୁଖିନୀ ଉତ୍କଳ ଜନନୀ! ପାହିଛି ବିଷାଦ ଯାମିନୀ ତବ, ଉଠି ଦେଖ ନଭେ ନବ ଦିନମରି ଶୁଣ ସୁପ୍ରଭାତେ ବିହଙ୍ଗ ରବ। ନବୀନ ଚେତନେ..

ସାଙ୍ଗରାମାଲ ପୁନର୍ବସତି କେନ୍ଦ୍ର, ଯେଉଁଠି ରାତିର ନିର୍ଜନ ସ୍ତବ୍ଧତା ଭଙ୍ଗ କରି ମଝି ମଝିରେ ବନ୍ୟ ଜନ୍ତୁମାନଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଏବଂ ବିଲୁଆମାନଙ୍କର ହୁକେ ହୋ ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଏ।

ବାମନର ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ହାତ ବଢ଼ାଇବା ଚେଷ୍ଟା ନିତାନ୍ତ ହାସ୍ୟାସ୍ପଦ; କିନ୍ତୁ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ହାତ ବଢ଼ାଇବା ବିଷୟରେ, କେବଳ ବାମନ କାହିଁକି, ପୃଥିବୀର ସବୁଠାରୁ ଡେଙ୍ଗା ଲୋକ ସମ୍ପର୍କରେ..

ଉପହାରଟିଏ ଦେବାର ସୁଯୋଗ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କ ଭାଗ୍ୟରେ ଥରେ ଅଧେ ଘଟିଥାଏ। କିନ୍ତୁ ଉପହାରରେ କି ପଦାର୍ଥ ଅର୍ପଣ କରାଯିବ ତାହା ବାଛିବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ବହୁତ..

ଦିନମାନ ଜାହାଜରୁ ମାଲ ଖଲାସ କରି ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ସମସ୍ତେ ଆସି ବସାରେ ଠୁଳ ହୋଇଥିଲେ। ଦିନର ଶ୍ରମଶିଥିଳ ଦେହ ମନକୁ ଟିକିଏ ସତେଜ କରିବା ଲାଗି ଖଞ୍ଜଣୀ..

ସାଥି, ଚିର ସହଯାତ୍ରୀ! ଯାତ୍ରାର ଆରମ୍ଭ ଏକସଙ୍ଗେ, ତାର ସମାପନ ଦୁହିଁଙ୍କର ଫଳ ବ୍ୟବଧାନର ଅବକାଶ ସେଠାରେ ଆଦୌ ନାହିଁ।