ଜୀବନର ଯଜ୍ଞେ ଯହିଁ ଦୀନ ଅକିଞ୍ଚନ ଲଭନ୍ତି ଆହୁତି ତହିଁ ପାତିଛ ଆସନ, ହେ ଦରିଦ୍ର ସଖା! ନିଖିଳର ରାଜେଶ୍ବର, କରିବାକୁ ଏ ଜୀବନ ସୁନ୍ଦର ଅମର।

କେହି ରହିନାହିଁ ରହିବ ନାହିଁଟି ଭବ-ରଙ୍ଗ ଭୂମିତଳେ, ସର୍ବେ ନିଜ ନିଜ ଅଭିନୟ ସାରି ବାହୁଡ଼ିବେ କାଳବଳେ ।୧।

ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ ବୋଉ ଚୁଆରୁ ଗରାଏ ପାଣିନେଇ ଘର ଭିତରକୁ ଦଉଡ଼ି ଦଉଡ଼ି ଆସୁଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଶେଷରେ ଗରାକ ପାଣି ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ହେଲା, ସେ ପାହାଚ ଚାରିଟା..

ନୁହେଁ ବନ୍ଧୁ, ନୁହେଁ ଏହା ଚିତା, ଏ ଦେଶ ତିମିର ତଳେ ଏ ଅଲିଭା ମୁକତି ସଳିତା।

ରାଜଧାନୀ ସନ୍ନିକଟସ୍ଥ ରାଜ ଉଦ୍ୟାନରେ ପ୍ରଭାତରେ ଦେଖାଗଲା ଏକ ଅଦ୍ଭୂତପୂର୍ବ ଦୃଶ୍ୟ। କେତେ ରାତ୍ରି ଧରି କ୍ରମାଗତ ଭାବରେ ସୁନ୍ଦର ଉଦ୍ୟାନରେ ବିଭ୍ରାଟ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା ଗୋଟିଏ..

ଆରେବାବୁ ଶ୍ୟାମଘନ, ତୁ ଗଲେ ମଧୁ ଭୁବନ କାହା ମୁଖ ଅନାଇ ବଞ୍ଚିବି! ହେବ ଦଶ ଦିଗ ଶୂନ୍ୟ ଅଥିର ହେବ ଜୀବନ ନିଶି ଦିବସରେ ଝୁରୁଥିବି,..

୧୯୩୨ ସାଲ। ଲବଣ ସତ୍ୟାଗ୍ରହୀ ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଜେଲବରଣ କରିଚନ୍ତି। ଗୋଟାଏ ବଡ଼ରକମର ସଂଘର୍ଷ ଆଗରେ ବିଫଳ ହେଇ ଗୋରାଶାସକ ଯୋଜନାକରି ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ ଉତ୍ତ୍ୟକ୍ତ କରୁଚି।..

ଦକ୍ଷିଣର ରେଳଗାଡ଼ିରୁ ଜିନିଷପତ୍ର ଓ ପିଲାପିଲି ଓହ୍ଲାଇ ନେଇ ସେତେବେଳର ରାଜଧାନୀକୁ ନୂଆ ବଦଳି ହୋଇଥିବା କର୍ମଚାରୀ ସଦାଶିବ ଯେତେବେଳେ ଷ୍ଟେସନ ଫାଟକ ଟପି ପଦାକୁ ଆସିଲା,..

-ଏ କ’ଣ କହିଲ?-ମଣିଷ କାନରେ ଶୁଣେ! -ଆଉ କ’ଣ ଆଖି ଆଉ ନାକରେ ଶୁଣିବ? -ହଁ, ମଣିଷ ଖାଲି କାନରେ ଶୁଣେ ନାହିଁ।

ଗାଡ଼ି ଚାଲିଛି...ଚାଲିଛି... ଗାଡ଼ିର ମୁଣ୍ଡ ନାହିଁ କି ଗଣ୍ଡି ନାହିଁ, ହୁଣ୍ଡାଙ୍କ ପରି ଗର୍ଜନ କରି ମାଡ଼ିଚାଲିଛି, କିନ୍ତୁ ମନେହେଉଛି ସତେକି ଗୋଟାଏ ମଣିଷ। ମୋ’ ଟିକି..

ଆଦ୍ରବାସେ ଭାଦ୍ରମାସେ କେ ତୁମ୍ଭେ ସୁନ୍ଦରୀ ଅବସ୍ଥିତ ଦଶଦିଗ ରୂପେ ଆଲୋକିତ କରି।

ପ୍ରସ୍ରବଣ-ଶଇଳେ କଲେ ବସତି ସୌମିତ୍ରି ସଙ୍ଗେ ପ୍ରଭୁ ରାଘବପତି; ବହଇ ଗୋଦାବରୀ ସେ ଗିରିପାଦେ ଶିଳା ବନ୍ଧୁର ଶେଯେ ଝର୍ଝରନାଦେ ।୧।

ଅନୁସରି ତ, ପ୍ରଭୋ, କାଳଯାକ ଗଲା ସରି ତ। କର ବିତରଣ କଲେ କେତେ ଉଣା ହୁଅନ୍ତା କରୁଣା-ସରିତ? ।୦।

ଯାହାକୁ ରଖିବେ ଅନନ୍ତ। କି କରିପାରେ ବଳବନ୍ତ॥ କାଳର ବଶ ଏ ଜଗତ। ପ୍ରାଣୀଏ କାଳର ଆୟତ୍ତ॥

ଧୀରେ ଧୀରେ ଚକୋଲେଟ ରଙ୍ଗର ମଟରଟି ବଙ୍ଗଳା ଫାଟକ ପାର ହୋଇଗଲା। ସୁରଭି ଦୂଆରମୁହଁରୁ ଫେରିଆସିଲା। ସୋଫା ଉପରେ ଅନ୍ୟମନସ୍କ ଭାବରେ ବସିପଡ଼ିଲା ସେ। ଆଗରେ ଟଙ୍ଗା..

ଶୈଶବ-ସୀମାନ୍ତେ ଯେବେ କରି ଧୂଳିଘର କ୍ରୀଡ଼ାରେ ଆସକ୍ତ ଥିଲି ସାଥି-ସଙ୍ଗତର,