୰ଗଣେଶ୍ୱର ମିଶ୍ର

ଗଣେଶ୍ୱର ମିଶ୍ର(୧୯୪୨-୨୦୧୫) ଓଡ଼ିଆଭାଷାର ପାଠକମାନଙ୍କ ନିକଟରେ ଏକାଧାରରେ ଜଣେ ଗାଳ୍ପିକ, ଔପନ୍ୟାସିକ, ଶିଶୁ ସାହିତ୍ୟିକ, ପ୍ରାବନ୍ଧିକ ଓ ଅନୁବାଦକଭାବେ ପରିଚିତ ଥିଲେ। ଜୀବନର ଶେଷ ସମୟରେ ସେ ଦୈନିକ ଓଡ଼ିଆ ସମ୍ପାଦପତ୍ର ‘ପ୍ରମେୟ’ର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ସମ୍ପାଦକଭାବେ କିଛି ବର୍ଷ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ।

ତାଙ୍କର ପ୍ରକାଶିତ ରଚନାବଳି ମଧ୍ୟରେ ‘ସାମୁଦ୍ରିକ’, ‘ନେତା’, ‘ଆରୋହୀ’,‘ସକାଳର ମୁହଁ’ ଆଦି ଉପନ୍ୟାସ, ‘ଅନ୍ଧାର’, ‘ମଧୁମିଶ୍ରଙ୍କ ଶବ’, ‘ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ପୃଥିବୀ’- ଗଳ୍ପ ସଙ୍କଳନ, ‘ରୁଶି ପାହାଡ଼ର ବାଘ’, ‘ଲାଲୁବାବୁଙ୍କ କୋଠି’, ‘ପ୍ରସଙ୍ଗ କ୍ରମେ’, ‘ଜନପଥ ରାଜପଦ’-ଭ୍ରମଣ କାହାଣୀ, ‘ବିଶ୍ୱ ସାହିତ୍ୟ ପରିଚୟ’- ସମାଲୋଚନା ଗ୍ରନ୍ଥ ଏବଂ ଅନୁବାଦ ଗ୍ରନ୍ଥ ‘ଜାହାନାରାର ଆତ୍ମକାହାଣୀ’ ପ୍ରଭୃତି ଅନ୍ୟତମ। ଏହା ସହିତ ତାଙ୍କ ଆତ୍ମଜୀବନୀ-‘ନିଜ ଠିକଣା’ ଏବଂ ‘ବାଣୀବିହାରରେ ତେତିଶବର୍ଷ’ ଆଦି ତାଙ୍କ ରଚିତ ଅନ୍ୟତମ ସାରସ୍ୱତ କୃତି।

ଉଭୟେ ଓଡ଼ିଆ ଏବଂ ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ ଲେଖନୀ ଚାଳନା କରିଥିବା ଶ୍ରୀ ମିଶ୍ରଙ୍କ ଗଳ୍ପରେ ସ୍ୱାଧୀନତା ପରବର୍ତ୍ତୀ ସ୍ୱପ୍ନଭଙ୍ଗ, ବାସ୍ତବତାବୋଧ, ମନସ୍ତାତ୍ତିତ୍ତ୍ୱିକ ବିଶ୍ଳେଷଣ ସହିତ ପ୍ରାଚୀନ କାହାଣୀ ଧାରା ଆଦି ପ୍ରସଙ୍ଗ ସ୍ଥାନିତ ହୋଇଥିଲା। ତାଙ୍କ ରଚନାଗୁଡ଼ିକରେ ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ମଣିଷର ସଂଗ୍ରାମ ଓ ଅସ୍ତିତ୍ୱର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ସହିତ ବ୍ୟଙ୍ଗ ଓ କାରୁଣ୍ୟର ଚିତ୍ର ପରିପ୍ରକାଶ ହୋଇଥିଲା।